सन्थाल समुदाय: संस्कृति, पहिचान र परम्पराको धरोहर

नेपाल — दक्षिण एशियाको आदिवासी समुदायमध्ये एक महत्वपूर्ण समुदाय हो Santhal community सन्थाल समुदाय। नेपाल, भारत, बंगलादेश लगायतका क्षेत्रमा बसोबास गर्ने सन्थाल समुदाय आफ्नो छुट्टै भाषा, संस्कृति, परम्परा र जीवनशैलीका कारण परिचित छ।

नेपालको झापा, मोरङ, सुनसरी तथा पूर्वी तराईका विभिन्न जिल्लामा सन्थाल समुदायको बसोबास रहेको पाइन्छ। सन्थाली भाषा बोल्ने यो समुदाय कृषि पेशामा बढी निर्भर रहेको छ।

सन्थाल समुदायमा पारम्परिक नृत्य, गीत-संगीत तथा सांस्कृतिक पर्वहरूको विशेष महत्व रहेको छ। विशेषगरी “सोहराय”, “बाहा” जस्ता पर्वहरू उल्लासका साथ मनाइन्छन्। चाडपर्वका अवसरमा पुरुष र महिलाहरू पारम्परिक पोशाकमा सजिएर सामूहिक नृत्य गर्ने परम्परा अझै जीवित रहेको स्थानीय बताउँछन्। सन्थाल समुदायले आफ्नो भाषा र संस्कृतिको संरक्षणमा पनि जोड दिँदै आएको छ। पछिल्लो समय युवापुस्ताले सामाजिक सञ्जाल, गीत-संगीत तथा सांस्कृतिक कार्यक्रममार्फत सन्थाली पहिचानलाई नयाँ पुस्तासम्म पुर्‍याउने प्रयास गरिरहेका छन्।

शिक्षा, रोजगारी तथा सामाजिक अवसरमा अझै चुनौती भए पनि सन्थाल समुदायका व्यक्तिहरू विभिन्न क्षेत्रहरूमा अघि बढिरहेका छन्। समुदायका अगुवाहरूले भाषा संरक्षण, शिक्षा विस्तार तथा सांस्कृतिक अधिकारका लागि सरकारसँग थप सहयोगको माग गरेका छन्।

स्थानीय स्तरमा सन्थाल कला, संस्कृति तथा परम्परालाई प्रवर्द्धन गर्ने कार्यक्रमहरू सञ्चालन भइरहेका छन्। समुदायका बुढापाकाहरूका अनुसार आधुनिकताको प्रभाव बढ्दै गए पनि सन्थाल पहिचान जोगाइराख्नु आवश्यक रहेको बताएका छन्।