जेलको पर्खालभित्रबाट मेरो जीवनको कथा

शिव हास्दा

आत्मा — भाग २ : मेरो गल्तीको सजाय परिवारले पनि भोगिरहेको छ

जेलका ती चिसा भुइँ, सुनसान रात र बित्दै गरेका दिनहरू... आज मेरो जीवनको सबैभन्दा ठूलो पीडा यही हो कि मैले गरेको एउटा गल्तीको सजाय म मात्रै होइन, मेरो सिङ्गो परिवारले भोगिरहेको छ।

लागुऔषध दुर्व्यसन र ओसारपसारसम्बन्धी मुद्दामा पक्राउ परेर जेल पुगेको खबर जब विदेशमा पसिना बगाइरहनुभएका मेरा बुबासम्म पुग्यो, उहाँका सबै सपना एकैपटक चकनाचुर भए। परिवारको उज्ज्वल भविष्य निर्माण गर्ने आशा बोकेर विदेशमा मेहनत गरिरहनुभएका बुबा मेरो अवस्था सम्हाल्न काम छाडेर हतारहतार नेपाल फर्किनुभयो। तर, उहाँ घर फर्किँदा परिवारमा खुसीभन्दा बढी पीडा, चिन्ता र निराशा मात्र बाँकी थियो।

मुद्दाको आर्थिक भार, अदालतले तोकेको जरिवाना र कानुनी प्रक्रियामा लाग्ने खर्चले परिवारको आर्थिक अवस्था तहसनहस बनायो। बुबाले वर्षौँसम्म रगत-पसिना बगाएर कमाएको बचत बिस्तारै सकिँदै गयो। परिवारलाई सुख दिने सपना देख्नुभएका बुबा आज आफ्नै छोराको भविष्य र घरको अवस्थालाई लिएर चिन्तित हुनुहुन्छ।

मेरो गिरफ्तारी र त्यसपछि परिवारले भोग्नुपरेको पीडाले आमाको मानसिक स्वास्थ्यमा गम्भीर असर पार्‍यो। छोराको चिन्तामा दिनरात रुँदारुँदै उहाँ मानसिक रूपमा कमजोर हुनुभयो। जसले मेरो राम्रो भविष्यका लागि अनेक दुःख सहनुभयो, आज उहाँ नै मेरो अवस्थालाई सम्झेर पीडामा बाँचिरहनुभएको छ।

बुबाको अवस्था पनि उस्तै छ। छोराको भविष्यप्रतिको चिन्ता र आर्थिक सङ्कटले उहाँको स्वास्थ्यमा असर पारेको छ। उच्च रक्तचापको समस्याले उहाँलाई औषधिको सहारा लिनुपर्ने अवस्थामा पुर्‍याएको छ। परिवारको आधार बन्नुभएका बुबा र माया तथा ममताकी खानी आमा दुवैलाई पीडामा देख्दा जेलभित्र बसेर म आफूलाई असहाय महसुस गर्छु।

मेरो एउटा गल्तीले परिवारका धेरै सपना अधुरा बनाइदियो।

बहिनीको पढाइ प्रभावित भयो। घरको आर्थिक अवस्था कमजोर बन्दै गयो। कुनै समय सुखी भविष्यको आशा बोकेको हाम्रो परिवार आज अनेक समस्यासँग जुधिरहेको छ। म सम्झन्छु—यदि मैले समयमै कुलतको बाटो त्यागेको भए, आज मेरा आमाबुबाले यस्तो पीडा भोग्नुपर्ने थिएन होला।

आज म जेलभित्र बसेर आफ्नो विगतलाई नियालिरहेको छु। मैले आफ्नो गल्ती महसुस गरेको छु। लागुऔषधले मानिसको सोच, व्यवहार र भविष्यलाई कसरी अन्धकारतर्फ धकेल्छ भन्ने कुरा मैले आफ्नै जीवनबाट भोगेको छु। अब म असल मानिस बनेर समाजमा फर्किन, आमाबुबाको सेवा गर्न र आफ्नो परिवारको सहारा बन्न चाहन्छु।

तर, चाहना हुँदैमा सबै कुरा तुरुन्तै सम्भव हुँदैन। कानुनले तोकेको सजाय र कानुनी प्रक्रियाको आफ्नै व्यवस्था छ। त्यसैले जेलभित्र बसेर आफ्नो समय पूरा हुने प्रतीक्षासँगै म आफूलाई सुधार्ने प्रयास गरिरहेको छु।

जब आमाबुबा मलाई भेट्न जेलको भेटघाट कक्षमा आउनुहुन्छ, उहाँहरूको अनुहारमा देखिने थकान, निराशा र स्वास्थ्य समस्याका चिन्हले मेरो मन छियाछिया हुन्छ। मन लाग्छ, उहाँहरूको नजिकै बसेर दुःखसुखका कुरा गरूँ, एक गिलास पानी दिएर सेवा गरूँ र उहाँहरूलाई ढाडस दिऊँ। तर, म चाहेर पनि उहाँहरूका लागि केही गर्न सकिरहेको छैन।

त्यतिबेला मलाई लाग्छ—जेलको सजाय भनेको केवल पर्खालभित्र बस्नु मात्र होइन रहेछ। आफूले माया गर्ने मानिसहरू पीडामा हुँदा उनीहरूको साथ दिन नसक्नु पनि जीवनको सबैभन्दा कठिन सजाय रहेछ।

लागुऔषध दुर्व्यसनले मानिसको शरीर र भविष्यलाई मात्र नष्ट गर्दैन, यसले परिवारको खुसी, आर्थिक अवस्था, सम्बन्ध र सपनासमेत भत्काउन सक्छ। मेरो जीवन यसको एउटा पीडादायी उदाहरण बनेको छ।

आज म समाजका युवाहरूलाई एउटै कुरा भन्न चाहन्छु—गलत सङ्गत, क्षणिक आनन्द र लागुऔषधको आकर्षणमा परेर आफ्नो अमूल्य जीवन बर्बाद नगर्नुहोस्। समस्या जति ठूलो भए पनि लागुऔषध त्यसको समाधान होइन। समस्या परे परिवार, विश्वासिला साथी वा सम्बन्धित सहयोगी संस्थासँग कुरा गर्नुहोस्। आवश्यक परे उपचार र परामर्श लिनुहोस्।

मैले आफ्नो गल्तीको मूल्य चुकाइरहेको छु। तर, मेरो भोगाइबाट अरू कसैले पाठ सिक्न सके भने मेरो यो पीडाले पनि एउटा अर्थ पाउनेछ।

म चाहन्छु, कुनै पनि आमाले आफ्नो सन्तानका कारण यस्तो पीडा भोग्न नपरोस्। कुनै पनि बुबाले छोराको भविष्य बचाउन आफ्नो जीवनभरको कमाइ गुमाउन नपरोस्। कुनै पनि परिवार कुलतका कारण आँसुमा डुब्न नपरोस्।

मेरो कथा पढ्ने हरेक युवालाई हात जोडेर आग्रह छ—आफ्नो जीवनलाई माया गर्नुहोस्, आमाबुबाको त्यागलाई सम्झनुहोस् र कुलतबाट टाढा रहनुहोस्। किनकि गल्ती गरेपछि पछुताउनु स्वाभाविक हो, तर समयमै सही बाटो रोज्नु नै बुद्धिमानी हो।

जीवनमा गल्ती हुन सक्छ, तर गल्तीलाई जीवनको अन्तिम सत्य नबनाऔँ। समयमै सुध्रिने प्रयास गरौँ र अरूलाई पनि सही बाटो देखाऔँ।

— विवेक रिजाल
आजीवन सदस्य, चेतना नेपाल